Urtarrilak 31: Franz Shubert

Egilea: Oihane López

Franz Peter Schubert 1797ko urtarrilaren 31-an jaio zen Vienan, eta 1828ko azaroaren 19-an hil zen toki berberan.
Austriako konpositore famatu bat izan zen. Bere musika gehiena erromantikoa konsideratzen da, baina sonata klasikoa ere atsegin zuen, Ludwig van Beethovenen sonatak eredu bezala hartuz. Beethoven asko miresten eban gure musikoak eta bere idoloa baino urte bat beranduago hil zen.
Hogeita hamaika urte bakarrik bizi zan, baina musika lan izugarriak konposatu ebazan, edertasun eta inspirazioz beterik.
Bere konposizio batzuk piano eta ahots baterako izaten ziren (liedak), beste batzuk aldiz pianorako, ganbara orkestrarako edota orkestrarako ziren.
Bere familia ez zen batere aberatsa, eta 13 neba-arrebatik Franz hamabigarrena zan.

Urrarrilak 30: Bakearen alde eta indarkeriaren aurkako eskola-eguna

Gaur, urtarrilak 30, ikastetxeetan bakearen alde eta indarkeriaren aurkako eguna ospatzen dogu.

Hori dala eta, hona hemen bakearen aldeko abesti ezagun bi:

Urtarrilak 29:Jonny Lang

Jonny Lang, abeslari, konpositore eta gitarrajole estatubatuarra, Fargon (Ipar Dakota) jaio zan 1981eko urtarrilaren 29an.

Blues, gospel eta rock estiloak lantzen dauz.

Bere ahotsagatik eta etengabeko vibratoan oinarritzen dauzan gitarra-soloegatik nabarmentzen da.

Hamabi urtegaz hasi zan gitarra ikasten, eta hamabost urtegaz lehen diska grabatu eban, Kid Jonny Lang & The Big Bang taldeagaz.

Geroztik hainbat lan kaleratu dauz, 2006an Grammy sari bat irabaziz.

Bere ibilbidean  beste artista batzuekaz ere jo dau: Rolling Stones, Sting, Aerosmith, B.B.King, besteak beste.

Urtarrilaren 28: Johan Ernst Bach

Egilea: Ibon Gallardo

Johan Ernst Bach 1772ko urtarrilaren 28-an jaiotako organojole alemana da.

Johan Sebastian Bach-en ikasle eta lehengusua zan. Beragaz landutako gauzen artean Vivaldiren 12 kontzertu kopiatu zituen eta gero J.S Bach-ek pianorako transkribatu ebazan.

Geroago musika alde batera iztea pentsatu eban eta legeetara dedikatzea. Baina 1742-an Eisenach-eko organojole postua onartu eban, lehenengo bere aita ordezkatzeko eta gero organojole nagusi moduan.

1777ko irailaren batean hil zan.

Hau bere sonata bat da:

DBH2: Musika zineman (eskema interaktiboa)

“Musika zineman” gaia ikusten gagozanez, bere bilakaera hobeto ulertzeko eskema interaktibo bat dakartsuet.

Bertan, zine mutua eta soinudun zineko hainbat adibide ikusteko aukera dozue.

Irudian klikatu eskema zabaltzeko

Urtarrilak 27: Juan Crisóstomo Arriaga

Egilea: Ariane Elorza

Juan Crisostomo Jacobo Antonio Arriaga Baltzola jaiotzez eta Juan Crisostomo Arriaga Baltzola-z ezgututa, 1806ko urtarrilaren 27an jaio eta 1826ko urtarrilaren 16an hil zan musikari bilbotarra zan.

Bilboko Somera kaleko 12.ean jaio zan eta bertan jaiotze hau gogorarazten duen plaka bat ikus daiteke.
Bere aitak, Juan Simón de Arriagak, erakutsi eutson hasiera batean musika. Bere talentua ikusirik, Faustino Sanz garaiko biolinista ezagunaren ikaslea bihurtu zan. Hamaika urterekin konposatzen hasi zan eta Bilboko musika elkarteetan jotzen hasi zan.
Hamabost urte ebazala Pariseko “École Royal de Musique et Declamationen” kontserbatorioan hasi zan. Biolina Pierre Baillot-ekin, harmonia François-Joseph Fétis-ekin eta kontrapuntua Luigi Cherubinirekin ikasiz.

Kontserbatorioan 4 urte eman zituen, eta bertan gordetzen dira Arriagaren kalifikazio eta haren lananen inguruko iruzkinak.

Arriagaren konposizio ospetsu bat “Los Esclavos Felices” da, 13 urterekin konposatutakoa.
Hogei urte bete baino egun batzuk lehenago, 1826ko urtarrilaren 16an, hil zan Juan Crisóstomo de Arriaga, dirudienez biriketako gaitz batek jota.
1977 urtetik aurrera Parisko Saint Honoré kaleko 314.eko atetzarraren ateburuan heriotza hori gogorarazten dauan oroigarri bat dago.Horrez gain, bere omenez Bilbon eraikitako antzokiari Arriaga izena jarri eutsien eta monumentu bat altxatu ebien.
Hil ostean askok konparatu ebien Mozart-ekin, 50 urte beranduago egun bardinean jaio zalako, umetarik konposatu ebalako eta izen bardinekoak zirelako: Juan Crisóstomo.

Urtarrilak 26: Anita Baker

Anita Baker, soul abeslari estatubatuarra, Toledon (Ohio) jaio zan 1958ko urtarrilaren 26an.

Kontralto hau R&B, gospel, jazz eta ohizko pop-aren eraginez, soul estilo heldu eta erromantikoan espezializatu da.

Nahiz eta Toledon jaio, Detroit-en hazi eta hezitu zan, Sarah Vaughan, Nancy Wilson eta Ella Fitzgerald jazz abeslariak entzuten.

Hamabi urtegaz gospel koru bateko kidea zan eta hamaseigaz lekuko taldeetan abesten eban.

1983an bere lehen diska The Songstress kaleratu eban, musika mailan bere ibilbidea sendotuz.

Urtarrilak 25: Alicia Keys

Egilea: Txaber Bilbao

Alicia keys 1981.urteko urtarrilaren 25ean Manhattan-en jaiotako abeslari eta konpositore estatubatuarra da.

Bere benetako izena Alicia Augello Cook da. Mundu osoan 30 milioi diska baino gehiago saldu ditu bere bizitzan, eta gainera sari askoren irabazle izan da, 14 grammy, 17 billboard eta hiru American Music Awards, batez ere.

Bere lehen diskarekin gau batean 5 grammy irabazi zituen, nesken errekorra lortuz. Diska horren izena “Songs in a minor” da.
Baina beste hainbat diska ere argitaratu ditu 2001tik aurrera, eta honeek dira: Songs in a minor, As I am,The Diary of Alicia Keys, Loving someone eta The Element of Freedom.

Dagoeneko Aliciak bost bira egin ditu: Songs in A Minor Tour 2001–2002 urteetan , Verizon Ladies First Tour 2004ean, The Diary Tour 2005ean, As I Am Tour 2008an, eta azkena The Freedom Tour 2010ean.

Musika alde batera utziz,  lau liburu idatzi ditu eta telebistako 9 serie eta zinemako 3 film egin ditu.

Urtarrilaren 24: William Mason

Egilea: Irati Amunategi

William Mason 1829ko urtarrilaren 24ean Bostonen jaiotako pianojole eta konpositorea da.

Bere aita, Lowell Mason, musika sakroarekin erlazionatutako musiko famatua izan zen. Baita bere anaia zen Henry Masonek Mason and Hamlin pianoak fabrikatzeko enpresea sortu zuen.

Boston Academy of Music-en ikuskizun ikaragarri bat emon ondoren 1849an Europara abiatu zen. Bertan maisu famatu asko euki ebazan eta denbora bat gerotxoago, New York-eko ganbara musika talde baten burua izatea lortu eban.

Gaur eguneko ospea azken emandako datu honi eskertu behar jako.

1908ko uztailaren 14ean New Yorken hil zan.

Urtarrilak 23: Chita Rivera

Egilea: Kristina Alegria

Dolores Conchita Figueroa del Rivero, aktore, kantante eta dantzari estatubatuarra, eta Chita Rivera legez ezagutua,
1933ko urtarrilaren 23an jaio zan Washingtonen.

Bere ibilbidean hainbat musikal egin ditu Broadwayen: Chicago, El beso de la mujer araña, Nine,…

Bere aita klarinetista puertorricarra zan, bere ama, ordea, eskoze-italiarra.

Hainbat sari irabazi ditu, bere ahotsari esker, euren artean Tony sari bi.

Musikataz aparte hainbat pelikula eta antzerki arrakastatsu egin ditu bere bizian.